Advocaat-Generaal trekt duidelijke grens tussen franchise en selectieve distributie

Achtergrond

De Vereniging van Voormalige Opel Dealers Nederland (VODN) en de Vereniging van Groupe PSA Contractpartners Nederland (VGPCN) voerden aan dat de dealer- en reparateurovereenkomsten materieel alle kenmerken van een franchiseovereenkomst bevatten. Zij wezen onder meer op uitgebreide voorschriften over de inrichting van vestigingen, huisstijl, werkprocessen, opleidingen, marketing en kwaliteitsnormen.

Volgens hen was daarom sprake van een franchiseformule waarop de Wet franchise van toepassing is. Zowel de rechtbank als het gerechtshof wezen deze vordering af. De A-G onderschrijft dat oordeel.

Waarom is geen sprake van franchise?

Volgens de A-G voldoen de overeenkomsten niet aan de wettelijke definitie van een franchiseovereenkomst.

1. De samenwerking draait om de verkoop van producten

Bij franchise staat de exploitatie van een door de franchisegever ontwikkeld bedrijfsconcept centraal. De franchiseformule vormt daarbij het uitgangspunt van de samenwerking.

Bij de Stellantis-dealers ligt dat anders. Zij sluiten de overeenkomst in de eerste plaats om auto’s en onderdelen van bepaalde merken te verkopen. De operationele en commerciële voorschriften zijn voorwaarden voor die verkoop, maar vormen geen zelfstandig bedrijfsconcept.

2. Geen uniforme identiteit en uitstraling

Een franchiseformule moet bepalend zijn voor een uniforme identiteit en uitstraling van de ondernemingen binnen de keten.

Volgens de A-G ontbreekt dat hier. Veel dealers opereren onder hun eigen handelsnaam, hebben een eigen regionale reputatie en verkopen bovendien meerdere automerken. De uniforme uitstraling ziet daardoor vooral op het automerk en niet op de onderneming van de dealer.

3. Kenmerken van selectieve distributie

De A-G wijst erop dat dealer- en reparateurovereenkomsten in de automotive-sector al jarenlang worden beschouwd als vormen van selectieve distributie. Dat fabrikanten uitgebreide eisen stellen aan showrooms, personeel en serviceprocessen is volgens de Europese regelgeving juist kenmerkend voor dergelijke distributiestelsels.

Dat aan dealers veel voorschriften worden opgelegd, betekent daarom niet automatisch dat sprake is van franchise.

4. Geen uitbreiding van de Wet franchise

De parlementaire geschiedenis laat volgens de A-G zien dat de wetgever met de Wet franchise heeft willen aansluiten bij het bestaande franchisebegrip. Er zijn geen aanwijzingen dat bestaande dealer- en reparateursovereenkomsten alsnog onder deze regeling moesten gaan vallen.

Betekenis voor de praktijk

De conclusie bevestigt dat een intensieve samenwerking met uitgebreide contractuele verplichtingen niet automatisch een franchiseovereenkomst oplevert. Doorslaggevend blijft de vraag of de ondernemer daadwerkelijk een franchiseformule exploiteert of voornamelijk producten distribueert onder kwaliteits- en merkvoorschriften.

Daarmee biedt deze conclusie belangrijke handvatten voor ondernemingen die werken met dealer-, distributie- en andere formuleorganisaties.

Conclusie

De A-G maakt duidelijk dat de Wet franchise geen algemene beschermingsregeling is voor iedere commerciële samenwerking waarin vergaande instructies worden gegeven. Voor de kwalificatie blijft bepalend of de samenwerking draait om de exploitatie van een franchiseformule. Volgens de A-G behoren de Stellantis-dealer- en reparateurovereenkomsten daarom tot de categorie selectieve distributie en niet tot franchise.

Heeft u vragen over de kwalificatie van een dealer-, distributie- of franchiseovereenkomst? Neem dan gerust contact op met DVA Advocatuur.